close button

دانلود مقاله رایگان فارسی

فایل پژوهش: دانلود پروژه رشته معماری درباره بافت ساختمانی در چهار اقلیم ایران – قسمت دوم

Posted OnDecember 8, 2015 11:27

Categoriesمعماری و شهرسازی

Tags, , , , ,

معابر و گذرها در اقلیم سرد :

گاها” معابر و گذذرها پیچ در پیچ و سرپوشیده اند که به این گذرها دالان می گفتند.

سقف دالان ها با طاق پوشیده می سد تا از نفوذ سرمای بیرون به درون خانه ها و معابر جلوگیری گردد, این پیچ در پیچ بودن دالان ها به علاوه که یک راه کار اقلیمی به شمار می رود یک راه حل امنیتی نیز در برابر حمله دشمنان بود.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

پوشش سطح بنا :

پوشش سطوح و نمای بنا ها معمولا” از رنگ تیره بوده و سطوح زبر و ناصاف اند و سطح این بنا زبر و ناصاف بوده تا در زمستان حرارت ناشی از تابش خورشید به نحو مطلوبی در دیواره ها جذب گردد.

منطقه گرم و مرطوب

سواحل خلیج فارس و دریای عمان تا حدی مشابه اقلیم گرم و مرطوب هستند .

بر خلاف منطقه معتدل و مرطوب در منطقه گرم و مرطوب میزان بارندگی کم میباشد و به فصل پاییز و زمستان محدود می گردد. بالا بودن میزان رطوبت هوا بدلیل مجاورت با دریا باعث می گردد اختلاف درجه حرارت شب و روز در فصول مختلف سال ناچیز باشد.

در این اقلیم بر خلاف اقلیم معتدل و مرطوب به ساعات خاصی از روز و شب که گرمای هوا زیاد بالا نیست مطلوب می باشد.

بافت شهری :

بافت شهری نیمه متراکم و نیمه فشرده می باشد و بافت روستاها نیمه باز و فضاها نیمه محصور می باشد. بافت نیمه متراکم باعث می گردد علاوه بر آن که سایه بر روی سطوح و نماها ایجاد می گردد در مواقع ضروری امکان جریان هوا در داخل بافت فراهم می آید .

گسترش روستاها و شهرها در امتداد کنار ساحل و روبه دریا امکان بهره گیری از نسیم های دریای را فراهم می آورد.

فرم بناها :

از مشخصات معماری بومی این اقلیم ایجاد سایه بر روی سطوح و نماها و بهره گیری از ایوانهای عریض و سرپوشیده مقابل خانه ها در اقلیم گرم و مرطوب عموما” فضای زندگی در طبقات بالای همکف در نظر گرفته می گردد تا بیشتر در معرض وزش باد قرار گیرد و طبقه همکف در معرض رطوبت زمین می باشد اکثرا” جنبه خدماتی داشته و در اغلب ساعات روز قابل بهره گیری نمی باشد.

فضاهای از قبیل سرویس بهداشتی ،انبار،آشپزخانه عموما” در طبقه همکف در نظر گرفته می گردد. بدلیل وجود رطوبت بیش از حد در زمین احداث فضای زیرزمینی بدور از منطق می باشد.

باز شوها :

در اقلیم گرم و مرطوب بازشو ها دارای ابعاد وسیع هستند. اما فقط زمانی مورد بهره گیری قرار می گیرند که محیط دارای گرمای زیادی نباشد.

در زمانی از تابستان و در ساعاتی که گرما و رطوبت هوا حداکثر می باشد و محیط بیرون خانه غیر فابل تحمل می باشد بایستی بازشوها بایستی کاملا” بسته باشند.ایوانهای سرپوشیده و عریض علاوه بر آنکه در معرض وزش نسیم های دریایی ایجاد می کنند جهت بهره گیری از کوران هوا ارتفاع اتاقها و پنجره ها کشیده و بلند می باشد و ایوان ها وسیع و مرتفع هستند.

پوشش بام ها :

معمولا” مسطح هستند و اهالی شب ها پشت بام می خوابند و بامها دارای جانپناه مشبک می باشند تا علاوه بر محفوظ ماندن ساکنین از دید اطرافیان ، کوران هوا از شبکه های جان پناه امکان پذیر باشد و معمولا” بدلیل کمبود چوب خانه ها از مصالحی زیرا خشت و گل و مصالح بنایی ساخته می شوند.

زمستان نشین و تابستان نشین در این اقلیم :

بخش زمستان نشین خانه های سنتی (خانه بروجردی ها ) بصورت زیر می باشد:

معمولا این خانه ها دادرای اطاقی بزرگ یا پنجره های وسیع رو به جنوب غرب ساخته می گردد و اشعه خورشید را به خود جذب می کنند که این جذب گرما از ساعات اولیه روز آغاز می گردد دیوارها وسقف و کف از خشت خام ساخته شده و حدودا” ضخامت دیوارها بین 1 تا 15 متر می باشد.

بدلیل ترتیب دیوارها دارای ظرفیت حرارتی بالایی می باشند و گرما و حرارت در دیوارها ذخیره شده و شب هنگام که هوا سرد می باشد به فضاهای داخلی پس داده می گردد

اقلیم معتدل و مرطوب

از مهمترین ویژگی های این اقلیم بارندگی های فراوان در تمام فصول سال می باشد و رطوبط زیاد هوا از ویژگی های این اقلیم می باشد . میزان رطوبت نسبی به 80% میرسد.

اعتدال درجه هوا و کم بودن اختلاف درجه حرارت بین شب و روز و فصول مختلف سال بدلیل بالا بودن همین میزان رطوبت که بارندگی فراوان و مجاورت با دریا باعث افزایش این رطوبت شده می باشد.

بافت شهری :

کاملا” باز و گسترده می باشد تا تهویه طبیعی و کوران فراهم آید و برای ایجاد بافت باز ساختمانها کاملا” مجزا و جدا از هم ساخته شده اند و پلات ساختمانها باز و گسترده می باشد تا ایجاد کوران و تهویه طبیعی انجام گردد و معمولا” بازشو های وسیع رو به دریا قرار دارند تا ایجاد نسیم از دریا به ساحل امتداد یابد.

فرم بناها :

به دلیل وجود همین رطوبت معمولا” خانه ها دارای دیوار و حصار کوتاه می باشد تا مانع جریان هوا نشود و فرمی کاملا” برون گرا دارند، به دلیل بالا بودن رطوبت هیچ قسمتی از بنا در زیرزمین واقع نمی گردد ، زیرا سطح آبهای زیرزمینی بالاست و همچنین تهویه هوای زیرزمین امکان پذیر نمی باشد و کف بناها از زمین جدا می گردد که معمولا” فاصله کف زمین تا کف ساختمان را حدودا” 1 تا 3 متر در نظر می گیرند که در این حالت علاوه بر آنکه با جریان هوا از زیر بنا کف ساختمان خنک می گردد . بنا در ارتفاع بلند تری واقع می شوند و میزان جریان هوای بیشتری به درون خانه راه می یابد.

باز شوها :

معمولا” مساحت بازشوها بیشتر از سایر اقلیم هاست و با در نظر داشتن شرایط خاص منطقه بازشوها در کلیه جهت های بنا نصف می شوند تا تهویه طبیعی به حداکثر میزان خود برسد.

پوشش بام ها :

به دلیل بالا بودن میزان بارندگی بام ها شیب دار و با شیب تند اجرا می شوند و بالکن های عریض و سرپوشیده اطراف اتاق ها برای محافظت از باران ایجاد می گردد و معمولا” پوشش بام شبیه سفال می باشد و مصالح و دیوارها از مصالحی که دارای ظرفیت حرارتی پایین و ضخامت کم انتخاب می گردد. مثل چوب

تقسیمات اقلیم جهانی

کیفیت آب و هوا (اقلیم) به گونه متوسط در یک نوع اقلیم آن منطقه را مشخص می کند که با کیفیت اقلیمی مناطق دیکر متمایز می گردد

شرایط اقلیمی کره زمین از نظر هوا شناسی به 32 منطقه از نظر کشاورزی به 16 منطقه تقسیم می گردد.اما از آنجایی که این تقسیم بندی ها در معماری و طراحی محیط فیزیکی نمی تواند کاربرد چندانی داشته باشد به همین مقصود بهره گیری از معماری در شرایط اقلیمی را به 4 منطقه ذکر گردیده قبلی تقسیم نموده اند.

از لحاظ جهانی: 1) مناطق گرم و خشک 2) مناطق معتدل و مرطوب 3 ) مناطق سرد 4) مناطق گرم و مرطوب

مناطق گرم و خشک

روزهای آفتابی شدید ,هوای خشک , روزهای گرم و شب های سرد و اختلاف زیاد بین حداقل و حداکثر دمای هوا در شبانه روز و همچنین متغییر بودن شدت باد در طول روز و ساعات عصر از خصوصیات این منطقه به شمار می رود

مناطق سرد

اختلاف زیاد بین حداقل و حداکثر دما یکی از خصوصیات مناطق سرد می باشد, دمای -34- تا 38+ در این مناطق ثبت شده می باشد

تابستان ها گرم و زمستان ها سرد و بادهای تقریبا” متداوم در طول سال از خصوصیات این منطقه می باشد
مناطق معتدل و مرطوب

تساوی شدت گرما و سرما در طول سال یکی از خصوصیات مناطق معتدل می باشد , بادهای فصلی , بارندگی های زیاد و همچنین روزهای متناوب آفتابی و ابری از خصوصیات این منطقه می باشد

منطقه گرم و مرطوب

رطوبت شدید و دمای زیاد هوا از خصوصیات مناطق کرم و مرطوب بوده و سرعت و جهت وزش باد در طول سال متغییر می باشد.گاها” سرعت حرکت باد در این مناطق به 120 کیلومتر بر ساعت نیز میرسد که همراه با رگبار و گردوغبار سنگین می باشد.

شرايط اقليمي

شكل 1: نايين، شهري در حاشيه دشت كوير با بافت متراكم و فضا هاي كاملاً محصور می باشد و در استان اصفهان قرار دارد.

دشت هاي فلات كه بخش عمده اي از مساحت كشور ما محسوب مي شوند، اکثراً در نواحي مركزي و شرقي مملكت قرار دارند. دو منطقه دشت كوير و كوير لوت، در مركز ايران واقع شده اند كه به گونه كلي لم يزرع و يا با بارندگي بسيار اندك مي باشند. اين دو كوير، قريب يك هفتم مساحت ايران را شامل مي شوند.

نواحي حاشيه كويري و كوهپايه اي، داراي آب و هواي معتدل تر با بارندگي بيشتر مي باشند؛ ولي به هر تقدير، اقليم اين نواحي نيز گرم و خشك می باشد.

خصوصيات كلي شرايط اقليمي دشت هاي فلات به قرار زير می باشد:

  • آب و هواي گرم وخشك در تابستان و سرد و خشك در زمستان
  • بارندگي بسيار اندك
  • رطوبت هواي بسيار كم
  • پوشش بسيار كم گياهي
  • اختلاف زياد درجه حرارت بين شب و روز
  • در نواحي كويري و حاشيه كويري، باد هاي توام با گرد و غبار

به دليل رطوبت كم و دوري از دريا، اختلاف درجه حرارت هوا در طي شبانه روز، زياد می باشد. به تغييرات روزانه حرارت كه در ستون نوسان روزانه دما در جدول 1 براي شهر هاي مناطق گرم و خشك آمده، توجه كنيد.

ايستگاه معدل حداكثر دما معدل حداقل دما حداكثر مطلق دما حداقل مطلق دما نوسان روزانه دما متوسط دما روز هاي يخبندان
تهران 22.6 11.6 44.0 14.8 – 14.4 17.0 49
اهواز 32.8 17.9 51.2 7.0 – 19.4 25.3 2
دزفول 32.0 15.8 53.6 9.5 – 20.0 24.0 4
شيراز 25.8 9.1 43.2 14.0 – 18.3 17.3 56
برای دانلود فایل ورد متن کامل اینجا کلیک کنید
كرمان

24.6

6.3

40.6

24.8 –

17.8

15.5

96 مشهد

21.0

6.4

41.6

28.0 –

17.8

13.6

95 سبزوار

24.0

10.2

45.5

19.8 –

14.4

17.0

62 تربت حيدريه

21.6

7.1

42.5

28.0 –

15.3

14.5

91 بيرجند

24.6

8.4

43.5

14.7 –

16.4

16.5

76
شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              
اصفهان

23.8

9.4

41.0

16.0 –

15.0

16.0

69 زاهدان

26.5

9.6

43.0

22.0 –

17.5

18.1

57 قزوين

21.0

6.3

43.0

23.6 –

18.6

13.7

89

جدول 1: آمار وضع دماي بعضي از ايستگاه هاي منطقه گرم و خشك كشور طي 28 سال از سال 1340 الي 1367.

سازمان هواشناسي كشور، سال 1367، ص 10

بايد اضافه نمود كه كمبود آب جهت كشاورزي و مصرف روزانه اهالي، به علاوه، باد هاي شديد كويري كه با شدت، شن و خاك كوير را در سطح مناطق زيستي پخش مي كنند، محيط چندان مطلوبي را جهت سكونت بشر، ايجاد نمي كند. همچنين در منطقه، درخت و در نتيجه چوب كمياب می باشد و نمي توان به راحتي سقف و سرپناه ايجاد نمود.

شكل 2: عكس هوايي شهر يزد؛ حفاظت از فضا هاي مسكوني سنتي پیش روی شرايط نامساعد طبيعي در اين عكس به خوبي مشخص می باشد؛ بافت متراكم، فضا هاي محصور و حياط مركزي مانند تمهيدات اقليمي در اين شهر كويري مي باشد؛ قسمتي از تصوير براي نمايش خانه هاي حياط مركزي، درشت نمايي شده می باشد.

سازمان نقشه برداري كشور

ولي با در نظر داشتن مشكلات اقليمي فوق، معماري سنتي ما در اثر تجربه چند هزار ساله، راه حل هاي منطقي اي براي يك زندگي دلپذير در اين مناطق فراهم نموده می باشد.

2- بافت شهري

شكل پذيري بافت شهري و روستايي و تطبيق شرايط زندگي با عوامل طبيعي و همچنين بهره گیری از اين عوامل در شرايط بسيار نامساعد آب و هوايي در اين مناطق، قابل توجه می باشد. به جرات مي توان بيان نمود كه يكي از دستآورد هاي بسيار مهم معماري سنتي ما در همين تطبيق و فراهم کردن محيط مناسب زندگي در اين مناطق خشك و بي آب و علف می باشد.

شكل 3: يكي از كوچه هاي محله قديمي فهادان در شهر يزد؛ به اين نوع كوچه ها ساباط گفته مي گردد.

كليات بافت شهري و روستاي به قرار ذيل می باشد:

روستا ها و شهر هاي سنتي مناطق گرم و خشك ايران را مي توان به بوته هاي كاكتوس و يا گياهان صحرايي تشبيه نمود. اين گياهان، پوسته اي ضخيم و بسيار مقاوم به دور خود دارند و در تحت اين شرايط می باشد كه مي توانند محيطي مناسب براي انتقال شيره گياهي و رشد و نمو در درون گياه به وجود آورند.

به گونه كلي، تمامي فضا هاي زيستي اين مناطق، اعم از فضا هاي شهري، معابر، حياط ها و ساختمان ها، پیش روی عوامل جوي، خصوصاً باد نامطلوب، كاملاً محافظت شده اند و بهره گیری از باد مطلوب و تابش آفتاب با تمهيدات خاصي كه در دنباله اين مقاله توضيح داده خواهد گردید، صورت مي گيرد.

دیدگاهتان را بنویسید

0:00